13 lutego 2012

Malborskie skarby - "zaginione - znalezione"

Pan Samochodzik, jak wspominałem, opisywał (ale tylko w książce) okoliczności odnalezienia w Malborku „ołtarzyka Ulricha von Jungingen", który znajdował się na zamku od 1823 r. (był pozyskany jako darowizna arcybiskupa gnieźnieńskiego Floriana Stablewskiego dla późniejszego króla Prus Fryderyka Wilhelma IV) ale w Malborku zaginęły też i inne skarby, które udało się odnaleźć - co niestety nie znaczy - odzyskać.
W Muzeum Narodowym w Warszawie znajduje się Poliptyk Grudziądzki, który pierwotnie znajdował się w kaplicy zamku w Grudziądzu a w XVIII w. został przeniesiony do tamtejszego kościoła św. Mikołaja, tam z kolei uległ podziałowi, część tablic przekazano do kaplicy cmentarnej, część pozostała w kościele a większość zakupiło Muzeum Prowincjonalne Prus Zachodnich w Gdańsku (1883 r.).
W latach 1907-1915 (choć pojawiają się niewielkie różnice co do dat) wszystkie tablice zostały przez Steinbrechta sprowadzone do Malborka, scalone i przyozdobione szczytami a następnie eksponowane w kaplicy św. Wawrzyńca. W 1945 r. Poliptyk został przeniesiony do Muzeum Wojska Polskiego a w 1946 r. ostatecznie do Muzeum Narodowego w Warszawie.

Trochę bliżej znajduje się gotycki ołtarz św. Wawrzyńca z kościoła św. Jana. W Malborku był od zawsze, tzn. od początku XVI w. kiedy został ufundowany przez cech kowali, a w II poł. XVII w. znajdował się już w kościele św. Jana. W obawie przed zniszczeniami (co z dzisiejszej perspektywy brzmi jak złośliwy chichot historii) został przez Schmidta przeniesiony do kościoła w Fiszewie. Stamtąd trafił po 1945 r. do Kurii Biskupiej w Olsztynie, a w 1995 r. do kościoła św. Katarzyny Aleksandyjskiej w Braniewie.
Na pocieszenie (choć marne to pocieszenie), można co najwyżej dodać, że zabytki malborskie są w dobrym towarzystwie bo gdański Kościół Mariacki do dziś nie może doczekać się oryginału Sądu Ostatecznego Memlinga a gdyby Muzeum Narodowemu w Warszawie przyszło oddawać to co "odzyskano" z „prastarych ziem piastowskich” jego dział sztuki średniowiecznej pewnie świeciłby gołymi ścianami.  

2 komentarze:

  1. No tak.

    Szwedzi do dzisiaj nie oddali naszej własności - starodruków, precjozów, wyposażenia kościołów i innych.

    trzeba pamiętać, że Szwedzi ogołocili Polskę do cna - nie tylko rabowali złoto, kamienie szlachetne, całe biblioteki - ale też: drzwi, okna, stoły, marmury, sukna, posadzki, gzymsy, łuki i portale kamienne - po prostu wszystko co się dało.


    Oczywiście nie mniej zrabowali niemcy w czasie II Wojny Światowej.

    Czego nie zniszczyli podczas zaborów, jak np. insygnia królewski.

    Według prof. Jana Pruszyńskiego szacunkowa wartość rynkowa dzieł sztuki zrabowanych przez Niemców i Rosjan w Polsce w latach 1939–1945 wynosi 30 mld dolarów.

    Przygotowania do grabieży dóbr kultury rozpoczęte zostały w Niemczech jeszcze przed wybuchem działań wojennych[3] i agresją na Polskę w 1939. Plan systematycznej grabieży państwowych i prywatnych zbiorów sztuki, których spisy zostały sporządzone przez niemieckich historyków sztuki na podstawie naukowych kontaktów przedwojennych[3] i częstych wizyt w muzeach i kolekcjach polskich, został zrealizowany poprzez powołanie kilku organizacji, które 1 września 1939 przekroczyły granice Polski razem z regularną armią niemiecką.

    Zagrabione w Polsce zabytki oraz dzieła sztuki zostały rozproszone i obecnie znajdują się na całym świecie; w Niemczech, Rosji, Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, a nawet w Turkmenistanie. W 1940 roku Niemcy podarowali hiszpańskim katolikom 3 wagony kościelnych kielichów, obrazów i ornatów w tzw. darze niemieckich katolików. Darem tym Niemcy starały się zachęcić Hiszpanię do udziału w wojnie u boku Hitlera. Dary te składały się z dzieł sztuki zrabowanych w polskich i czeskich kościołach.



    "zgodnie z aktualnym niemieckim prawem, każde dzieło sztuki po 30 latach „bycia” w rękach jednej rodzin, staje się jej niekwestionowaną własnością! W ten sposób warszawska Żydówka stała się Niemką.

    Biedny „Młodzieniec” z portretu Rafaela Santi zrabowany w 1940 r. z Muzeum Czartoryskich w Krakowie - dzisiaj ma już obywatelstwo niemieckie i pewnie myśli i mówi po niemiecku, reprezentując „obszar kultury niemieckiej” w UE. Podobny los spotkał 2,8 tys. obrazów malarzy europejskich i ponad 11 tys. obrazów czysto polskich – do dzisiaj są zaginione i stracone dla Polski. Łączna wartość zagrabionych w Polsce przez Niemców dzieł sztuki opiewa na przeszło 12 mld ówczesnych USD.

    Niemcy ukradli nawet tak zabytkowe obiekty jak dzwon z 1549 r. z cerkwi greko-katolickiej w Barwinku pow. krośnieński, dzwon z 1504 roku (!) z kościoła pw. Niebowzięcia N.M.P. w Bestewie pow. bielski. Był to unikat nawet jak na Europę Zachodnią!

    Z całej Polski wywieziono około 20 – 30 tys. dzwonów. Niemcy nie wypłacili za nie Polsce złamanego feniga odszkodowanie. Dziwne, że nasi bracia Czesi głośno i dobitnie w 2001 r. zażądali zwrotu swoich dzwonów lub wypłaty równowartości. Niemcy z oporami wypłacili wszystko co do eurocenta.""


    http://maciejsynak.blogspot.com/search?updated-max=2011-09-23T20:46:00%2B02:00

    polecam:

    http://pl.wikipedia.org/wiki/Grabie%C5%BC_polskich_d%C3%B3br_kultury_w_czasie_II_wojny_%C5%9Bwiatowej

    OdpowiedzUsuń
  2. Kto jest autorem zdjęcia ołtarza św, Wawrzyńca? Ma pan może zdjęcia poszczególnych rzeźb (np. rzeźby św. Jodoka) ?

    OdpowiedzUsuń