Stalag XXB - unikalne fotografie

Unikalne fotografie z obozu jenieckiego Stalag XXB Marienburg-Willenberg pojawiły się ostatnio na aukcji ebay i "poszły" za ponad 150 euro...

Zdjęcia z aukcji

Może się uda rozszyfrować tożsamość osób ukazanych na fotografiach.

Zapomniane krypty w kościele św. Jana

Może kiedyś zostaną uporządkowane i udostępnione krypty w kościele św. Jana. O kryptach wspominaliśmy już TUTAJ. Otwór wentylacyjny jest widoczny na zdjęciu do krypty południowej, jednak są też dwa otwory na ścianie północnej. Czy jest krypt więcej i ile? Kto w nich jest pochowany?
Kolekcjoner wspomina o dwóch mu znanych i być może 3 nie. Może ktoś się kiedyś pokusi o georadar, uzyska zgodę :)

Ściana południowa

 Ściana północna

 Kościół św. Jana

Przypominając Kolekcjonera:

Krypta znajduje sie w narożu południowo - wschodnim świątyni. Okienko wentylacyjne z niej wychodzi za krzyżem misyjnym po stronie południowej. Krypta o wymiarach około 4,5 x 3 metry sklepiona kolebowo, jest to krypta z XVII lub XVIII wieku. Na zdjęciu znajdującym się powyżej widzimy zejście do krypty. Obecnie jest ono dostępne, wcześniej w tym miejscu stały ławki i można było wejść po zdjęciu kawałka podłogi ławek. W krypcie faktycznie wiele piasku i gruzu, w którym widoczne są 2-3 trumien (częściowo zasypane). Nie potrafie powiedzieć, czy są wnich szczątki ludzkie. Jedna trumna olbrzymich rozmiarów długość ponad 2 metry, szerokość nawet do 1 metra.W ścianie północnej krypty (w kierunku ołtarza) niewielki otwór do sąsiedniej krypty (także znajdującej się jeszcze w nawie południowej). Nie jest obecnie znane wejście do niej. Jest to krypta gotycka. Świeciłem przez ten otwór latarką i widać wyraźnie wątek polski w dolnej części ścian pomieszczenia a sklepienie wykonane z cegły sklepiennej. Pomieszczenie to nie ma bezpośredniego otworu wentylacyjnego na zewnątrz. W krypcie nowożytnej byłem w 2004 roku. Pomieszczenie jest suche, nie ma dużego zawilgocenia. Ksiądz Miś nosi się z zamiarem udostępnienia krypty. 

Co do innych krypt pod kościołem to są one na pewno. W znajdujących się w archiwum diecezjalnym w Elblągu (albo archiwum w Olsztynie) materiałach z XVIII wieku znajdują się zapisy o tych pomieszczeniach. Pod nawą północną są co najmiej trzy krypty - tyle jest okienek od północy (chyba że się mylę). Głębokość jednej z szyj okiennych ponad 3 metry (mierzono w 2004 roku). Jedna z krypt związana jest być może z mieszczaninem, którego płyta jest w tej chwili na ścianie północnej kościoła (omawiano ten temat na Marienburg.pl). O istnieniu krypt świadczy m.in. roszenie posadzki w okresie zimowym w nawie północnej. Wejścia nie są znane.

Zapomniany dom w fosie...

Dziś już nie ma po nim śladu, jak i po samej fosie. Budynek pewnie rozebrano w latach 20'stych XX wieku. Niesamowity widok - dach wystający ponad chodnikiem. Okolice Bramy Mariackiej, obecnie Aleja Rodła i dojazd do mostu... 

Jaki był widok z okien tego domu...

Zapomniana basteja - odkrycie z XV wieku.

Podczas prac na wałach Plauena odkryto fundamenty bastei (baszty artyleryjskiej) z I połowy XV wieku. Nie zbudował ich na pewno von Plauen, są prawdopodobnie dziełem Wielkiego Mistrza Paula von Rusdorf. Nie były dotąd badane, a podczas obecnych prac, po raz pierwszy odkryto je w całości. Elementy te po zinwentaryzowaniu zostaną zasypane. Kamienie nie są ze sobą połączone zaprawą, ponieważ ta część konstrukcji znajdowała się pod wodą.

zdjęcie własne - 2012/10/14

Prochownia w Malborku - rozwiązanie zagadki?

O prochowni toczyliśmy już dyskusję, a ja sam się zastanawiałem nad tą malborską ciekawostką TUTAJ i ponownie TUTAJ. Nie udało się znaleźć do końca satysfakcjonujących wszystkich wniosków i sama zagadka nie została rozwiązana... Ale... no właśnie, Andrzej znalazł w internecie mapę Malborka z 1905 roku.
Proszę zwrócić na mapie na następujące miejsca:
- przebieg obecnej ulicy Kotarbińskiego, kiedyś ulica biegła całkowicie inaczej, co jeszcze do niedawna zachowane było ścieżką,
- teren warsztatów szkolnych Art. Schp. czyli fabryka amunicji,
- pojawia się stawek przy którym było gospodarstwo (utrzymana moja teoria),
- w pobliżu jest Art. Mun. Schp. czyli zapewne prochownia.
- na terenie obecnej nowej szkoły nr 3 jest plac ćwiczeń Ex. Pl. (EXERZIERPLATZ).

Co ciekawe, odkrycie dużych ilości amunicji miało miejsce podczas budowy parkingu Intermarche, czyli mniej więcej na skraju tzw prochowni, a miejsce gdzie znaleziono działo (zdjęcie i tekst) podczas budowy SP3 to miejsce dawnego placu ćwiczeń.

Podczas trwających badań saperskich na terenie przeznaczonym pod realizację inwestycji - budowy Szkoły Podstawowej nr 3, natrafiono na wyjątkowe odkrycie. W środę ekipa saperów dokonała przekopu miejsca wskazanego przez wykrywacz metali. W trakcie prac natrafiono na duży element metalowy, którym później okazała się lufa haubicy. Przy jej wydobywaniu odnaleziono również koło jezdne tego działa oraz pociski (ponad 30 szt.). Po wydobyciu działa i wstępnych oględzinach, można przypuszczać, iż jest to prawdopodobnie destrukt lufy ciężkiej haubicy ok. 150 mm. Szczegóły na temat działa będą znane dopiero po jego oczyszczeniu i gruntowym zbadaniu. Urząd Miasta Malborka poinformował o tym znalezisku Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Policję oraz saperów, którzy zajmą się transportem pocisków

Oscar Ratzow - zapomniany malborski artysta

Kojarzycie zapewne poniższe grafiki z pocztówek, zdjęć, okładek książek. Jednak mało kto wie, kto był ich autorem. Oscar Ratzow bo to o nim mowa urodził się w Poznaniu 11.07.1881, był nauczycielem, artystą grafikiem.
Pierwszą pracę nauczycielską podjął w Malborku po ukończeniu tutejszego seminarium nauczycielskiego, później pracował w Łęgnowie koło Susza (Langenau kreis Rosenberg), Kwidzynie, Grudziądzu i ponownie wrócił do Malborka w 1913 roku.
Współpracował w Burmistrzem Pawelcikiem przy jego publikacjach o Malborku. Ozdabiał je swoimi grafikami. Był też autorem serii pocztówek wydanych dla miasta.

Oto kilka przykładowych grafik Oscara Ratzow

  

źródło: Zbiory prywatne, Marienburg Archiv

Albert Politt - zagadka

Zapewne kojarzycie ten budynek, na rogu Prądzyńskiego i Słowackiego w Malborku

Kiedyś to był zakład i sklep z restauracją, której właścicielem był Albert Politt (Rozlewnia napojów bezalkoholowych, hurtownia piwa, sklep z artykułami kolonialnymi (delikatesy), restauracja, handel drewnem i węglem), a tak wyglądała reklama z dawnych czasów.

Czy w reklamie ujęcie rzeczywiste/odbicie lustrzane? Kto pomoże? 

Marzęcino - nieczynne wrota przeciwsztormowe

Interesujące i zagadkowe miejsce - bardzo dużo informacji znajdziecie TUTAJ - wiedza pasjonatów i znawców  tematu.

Zabytek na Żuławach, we wsi Marzęcino. Od 1942 r. spory fragment dawnego zalewu wiślanego został osuszony i wrota przeciwsztormowe znajdują się obecnie na suchym lądzie. Niegdyś same się zamykały w czasie sztormów, uniemożliwiając wodzie z północy wtargnięcie do sieci melioracyjnej. Na ścianie ruiny znajduje się tablica z datą 1884 i nazwiskami osób sprawujących nad nią nadzór.

Widok obecny:

Widok dawny

Niesamowita historia i niesamowita przemiana.

Zagadkowy budynek na zamku

Stara pocztówka z widokiem zamku. Czy ktoś powie o tym budynku?

Obóz za Nogatem czyli jak mało wiemy o tzw. Stalagu XXB Bis

Nim mnie zlinczujecie za ponowne umieszczenie nazwy Stalag XXB BIS wspomnę tylko, że oczywiście, takie coś nie istniało, a nazwa wywodzi się stąd. A to mapa tego miejsca:

Sama mapa budziła kontrowersje lokalizacją miejsca obozu/komanda roboczego, a może np. grupy baraków gdzie mieszkali pracownicy przymusowi (choć też wspomniano o 300 Belgach, którzy tam mogli być). Problem związany z tą lokalizacją był taki, że obecnie to pole uprawne (może ktoś tam grzebał, nie wiem, może zacznie ;-)) poza miastem, nie występuje zatem na dawnych zdjęciach lotniczych, jak i na zdjęciach z nalotów na teren montowni Focke-Wulf w Królewie, ale... no właśnie, w archiwach firmy Airbus znajduje się pewien plan lotniska z opisem, który został opublikowany w książce Focke-Wulf Flugzeugbau.

Oto ten plan oraz na nim pozycja nr 16 (książka, str. 281-282)

Zagadkowe Osiedle Czwartaki

Prawie każdy w Malborku wie, co to za osiedle Czwartaki, ale raczej nie wiadomo, kto wie skąd pochodzi nazwa tego osiedla. Jako ciekawostkę należy potraktować pewnego żółtego tygrysa chyba związanego z tą dzielnicą.

Ostatnia akcja Czwartaków
Zelwiański R. MON Rok wydania: 1960 Seria: Żółty Tygrys

Książka ta nie jest powieścią sensacyjną, ani opracowaniem historycznym. Stanowi raczej wspomnienie z osobistych przeżyć autora uzupełnione materiałem historycznym. Opowiada o działalności " Czwartaków" - młodzieżowego oddziału Armii Ludowej, który powstał ze zbrojnych grup warszawskiego, podziemnego Związku Walki Młodych. Akcja książki rozgrywa się między lipcem 1944 roku a majem 1945 roku.

Może ktoś zna tytuł? Może ktoś wie skąd ta nazwa w Malborku?

Stalag XXB - Cmentarz i kaplica

Temat cmentarza obozowego przewija się w naszych rozważaniach od chyba samego początku analizy historii Stalagu XXB. W TEJ książce pojawia się takie zdjęcie z obozu. O pochówkach był min. TUTAJ.

Uroczystość związana z pochówkiem Kaprala MacFarlane'a
źródło: książka Roderick'a Grant'a "The 51st Highland Division at War"

Kolej w Malborku - jedna z zagadek dawnego miasta

O kolei w Malborku w czasie wojny niewiele wiadomo, nie ma za wiele informacji o tym miejscu i jego statusie w potędze III rzeszy w czasie II wojny światowej. Poniższe bardzo ciekawe zdjęcie ukazuje kilka lokomotyw na bocznicach co w jakiś sposób może dać nam wyobrażenie o tym miejscu przed 70 laty.

Ale czy wiecie, że na terenie kolei w Malborku w latach 40'stych pracowało średnio każdego dnia ok 1100- 1200 osób w tym ok 250 więźniów. 

Kirkut

Malborski Kirkut przy ulicy 500 lecia jest pustym, zadrzewionym placem za wyjątkiem oczywiście powojennych cmentarzy na części terenu. Zastanawiająca jest jednak obecności tej stacji gazu, intryguje fakt jak ją wykonano, kiedy i czy dostano się do struktury kirkutu, czy rozkopano groby w celu wykonania infrastruktury? Ciekawe. Malborski Kirkut.

Pływająca publiczna łaźnia w Malborku

Bardzo interesujący obiekt, który zaledwie kilkukrotnie pojawia się na zdjęciach i pocztówkach. Prawdopodobnie pływająca łaźnia, która pojawiła się prawdopodobnie ok. 1900 roku (dużo domysłów, wybaczcie) i istniała do czasu otworzenia kąpieliska miejskiego. Bardzo ciekawe. Czy coś wiecie więcej o tym?

źródło: zbiory prywatne

Zagadkowe zdjęcie z archiwum

Zdjęcie pochodzi z Marienburg Archiv i wg opisu przedstawia jedno z malborskich przedsiębiorstw lub zakładów komunalnych. No właśnie tylko które? Czy ktoś z was poznaje po wyposażeniu lub architekturze wnętrza co to za miejsce? 

Skan fotografii z archiwum dzięki uprzejmości Tomka Agejczyka

Kawa zbożowa - poszukiwania pewnej malborskiej torebki

Słodownia w Malborku (dawniej Malzfabrik) kilka lat temu zakończyła swój żywot i na miejscu kompleksu budynków stanął sklep wielkopowierzchniowy. Jedynym śladem dawnej świetności tego miejsca jest popadający w ruinę budynek administracyjny. 

Ale czy ktoś z was ma zdjęcie, skan, lub też samą torebkę z MaMa Malz-kaffe, oprócz poniższej reklamy nic nie wiemy o tym produkcie - kawa zbożowa MaMa. Kto widział, ma, pomoże?

źródło: zbiory prywatne

Zdjęcie zapomnianego pomnika

Pomnik żołnierzy poległych w wojnie prusko-francuskiej 1870

O pomniku pisałem tutaj. Zagadka lokalizacji została potwierdzona zdjęciem. Oto ten pomnik przed wieżą ciśnień na obecnym Placu Słowiańskim, oraz zdjęcie pocztówki i projekt pomnika.

Lista nazwisk na pomniku póki co jeszcze nie jest nam znana.

zdjęcia: zbiory prywatne
rysunek: Rocznik Gdański

Tajemnicze krypty

Kościół św. Jana kryje wiele ciekawostek i być może tajemnic związanych ze swoją przeszłością, do dziś nie jest wyjaśnione ile jest krypt pod kościołem, w których częściach kościoła, gdzie są wejścia do wszystkich i kto tam został pochowany.

Wpis Kolekcjonera na stronie Marienburg.pl

Krypta znajduje sie w narożu południowo - wschodnim świątyni. Okienko wentylacyjne z niej wychodzi za krzyżemm misyjnym po stronie południowej. Krypta o wymiarach około 4,5 x 3 metry sklepiona kolebowo, jest to krypta z XVII lub XVIII wieku. Na zdjęciu znajdującym się powyżej widzimy zejście do krypty. Obecnie jest ono dostępne, wcześniej w tym miejscu stały ławki i można było wejść po zdjęciu kawałka podłogi ławek. W krypcie faktycznie wiele piasku i gruzu, w którym widoczne są 2-3 trumien (częściowo zasypane). Nie potrafie powiedzieć, czy są wnich szczątki ludzkie. Jedna trumna olbrzymich rozmiarów długość ponad 2 metry, szerokość nawet do 1 metra.W ścianie północnej krypty (w kierunku ołtarza) niewielki otwór do sąsiedniej krypty (także znajdującej się jeszcze w nawie południowej). Nie jest obecnie znane wejście do niej. Jest to krypta gotycka. Świeciłem przez ten otwór latarką i widać wyraźnie wątek polski w dolnej części ścian pomieszczenia a sklepienie wykonane z cegły sklepiennej. Pomieszczenie to nie ma bezpośredniego otworu wentylacyjnego na zewnątrz. W krypcie nowożytnej byłem w 2004 roku. Pomieszczenie jest suche, nie ma dużego zawilgocenia. Ksiądz Miś nosi się z zamiarem udostępnienia krypty. 

Co do innych krypt pod kościołem to są one na pewno. W znajdujących się w archiwum diecezjalnym w Elblągu (albo archiwum w Olsztynie) materiałach z XVIII wieku znajdują się zapisy o tych pomieszczeniach. Pod nawą północną są co najmiej trzy krypty - tyle jest okienek od północy (chyba że się mylę). Głębokość jednej z szyj okiennych ponad 3 metry (mierzono w 2004 roku). Jedna z krypt związana jest być może z mieszczaninem, którego płyta jest w tej chwili na ścianie północnej kościoła (omawiano ten temat na Marienburg.pl). O istnieniu krypt świadczy m.in. roszenie sią posadzki w okresie zimowym w nawie północnej. Wejścia nie są znane.

Tajemnicze i ciekawe. Czy kiedyś zostaną przeprowadzone badania archeologiczne pod kościołem?

Grafika z kościołem: zbiory prywatne
Zdjęcia krypt zostały wykonane w 2007 roku przez Tomka Agejczyka 

Hotel Weisses Lamm - co z tym adresem?

Na początku był zajazd i restauracja Johanna Wiebe na ulicy Kościuszki (Langgasse) co ciekawe adres z pocztówki - Langgasse 35 (może chodzi o 45?) jakoś nie ma odzwierciedlenia w lokalizacji w mieście. Potem w innym miejscu, pomiędzy obecnym MWC, a nieistniejącym kinem Capitol powstał Hotel Weisses Lamm. Co ciekawe w rozwiązaniu problemów lokalizacji tych budynków pomaga pewien duży ceglany budynek z Langgasse 56 na pierwszym zdjęciu w tle, ale o tym w innym wpisie.

 Zajazd i restauracja Weisses Lamm (Langgasse)

Hotel Weisses Lamm (Langgasse 56, Marienburg)

Koperta z nadrukiem hotelowym

źródło: zbiory prywatne